PUR mu, PIR mi, Taşyünü mü?
Dört sandviç panel dolgusunun yalıtım, yangın, ağırlık, ses ve fiyat üzerinden karşılaştırması; projeye göre hangisinin seçileceği.
Sandviç panelin dış görünüşü dolgudan bağımsızdır; fiyatı, yalıtımı, yangın davranışı ve ağırlığı ise tamamen dolguya bağlıdır. PUR, PIR, taşyünü ve EPS arasındaki seçim, projenin yönetmelik şartı, sigorta şartı, enerji hedefi ve bütçesine göre yapılır. Bu sayfa dört dolguyu aynı ölçütlerle yan yana koyar ve hangi projede hangisinin seçileceğini söyler.
Kısa cevap: Yalıtım/fiyat dengesi için PUR; sigorta veya düşük duman şartı varsa küçük farkla PIR; yönetmelik “yanmaz (A1)” diyorsa tek seçenek taşyünü; ısıtılmayan yapı ve dar bütçe için EPS.
Dört Dolgunun Karşılaştırması
| Kriter | EPS | PUR | PIR | Taşyünü |
|---|---|---|---|---|
| Malzeme | Genleştirilmiş polistiren (strafor) | Poliüretan köpük | Poliizosiyanürat köpük | Bazalt taşyünü lamel |
| Yoğunluk | 16–20 kg/m³ | 38–42 kg/m³ | 38–42 kg/m³ | 100–120 kg/m³ |
| λ (W/mK) | 0,035–0,038 | 0,022–0,024 | 0,022 | 0,038–0,040 |
| U, 50 mm (W/m²K) | 0,65 | 0,42 | 0,42 | 0,72 |
| Aynı U için kalınlık (PIR = 1) | × 1,6 | × 1,0 | × 1,0 | × 1,8 |
| Yangın sınıfı (EN 13501-1) | E / B-s2,d0 | B-s2,d0 / C | B-s1,d0 (FM opsiyon) | A1 yanmaz |
| Yangın dayanımı | — | — | — | EI 30–120 dk |
| Duman | Yoğun | Orta (s2) | Düşük (s1) | Yok |
| Ses yalıtımı (Rw) | 22–24 dB | 24–26 dB | 24–26 dB | 30–34 dB |
| Ağırlık, 100 mm | ≈ 10 kg/m² | ≈ 12 kg/m² | ≈ 12 kg/m² | ≈ 22 kg/m² |
| Servis sıcaklığı | −30 / +70 °C | −40 / +80 °C | −40 / +110 °C | −50 / +250 °C |
| Su emme | Düşük | Çok düşük (kapalı hücre) | Çok düşük | Hidrofobik; derz açıksa emer |
| Üretim | Laminasyon (yapıştırma) | Sürekli hat, kimyasal bağ | Sürekli hat, kimyasal bağ | Lamel yapıştırma |
| Fiyat endeksi (50 mm) | 100 | ≈ 190 | ≈ 205 | ≈ 260 |
| 50 mm m² fiyatı (KDV hariç) | 500 ₺ ~ | 900–1.100 ₺ | 950–1.150 ₺ | 1.200–1.500 ₺ |
Yalıtım: Aynı U Değeri İçin Ne Kadar Kalınlık?
Enerji hedefi kalınlıkla değil U değeriyle konuşulur. Aşağıdaki tablo, TS 825 tavsiye değerlerini sağlayan standart panel kalınlığını dolguya göre verir (yüzey dirençleri dâhil, üst standart kalınlığa yuvarlanmış):
| Hedef U (W/m²K) | Kullanım | EPS | PUR / PIR | Taşyünü |
|---|---|---|---|---|
| 0,70 | 1. bölge duvar | 50 mm | 40 mm | 60 mm |
| 0,45 | 1. bölge çatı | 80 mm | 50 mm | 100 mm |
| 0,40 | 2. bölge çatı (İstanbul) | 100 mm | 60 mm | 100 mm |
| 0,30 | 3. bölge çatı (Ankara) | 120 mm | 80 mm | 150 mm |
| 0,25 | 4. bölge çatı (Erzurum) | 150 mm | 100 mm | 200 mm |
Sonuç: taşyünü seçildiğinde aynı yalıtım için PUR/PIR’e göre yaklaşık 1,8 kat kalınlık, 2 kat ağırlık ve daha sık aşık gerekir. Yangın şartı yoksa bu fark taşyünü lehine kapanmaz.
Yangın: Yönetmelik ve Sigorta Ne İstiyor?
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik: 21,5 m üzeri yüksek yapı dış cephesi, AVM, hastane, okul, otel gibi yüksek yoğunluklu binalar ve yangın duvarları için en az zor alevlenici, çoğu durumda yanmaz (A1) malzeme → taşyünü panel.
- Sigorta (FM Global, LPCB benzeri şartlar): Lojistik, tekstil, kâğıt, kimya depoları için en az B-s1,d0 ve çoğunlukla FM onaylı panel → PIR panel; bazı poliçeler A1 ister.
- Şart yoksa: Fabrika, atölye, depo, tarımsal yapı için PUR yeterli ve en ekonomik yalıtımlı çözümdür.
- EPS: Yalnızca alev geciktirici katkılı (B-s2,d0 / E) EPS kullanılır; yanıcı sınıfı nedeniyle insan yoğunluğu yüksek yapılarda tercih edilmez.
Projeye Göre Karar Tablosu
| Proje | Öneri | Neden |
|---|---|---|
| Fabrika / atölye çatı-cephe | PUR 50–80 mm | Yalıtım/fiyat dengesi, hafif |
| Lojistik deposu (sigortalı) | PIR 80–100 mm (FM) | Sigorta şartı B-s1,d0 |
| Gıda / ilaç tesisi | PIR, PVC-film yüzey | Hijyen + düşük duman |
| Soğuk hava deposu | PUR/PIR 100–200 mm, kilitli | Buhar geçirimsiz derz → soğuk oda paneli |
| AVM, hastane, okul, yüksek yapı | Taşyünü 100–150 mm | Yönetmelik A1 |
| Yangın duvarı / kompartıman | Taşyünü 100–150 mm (EI 60–120) | Yangın dayanımı |
| Jeneratör, kompresör odası | Taşyünü 80–100 mm | Ses yalıtımı Rw 30+ |
| Isıtılmayan depo, sundurma | EPS 40–50 mm | En düşük maliyet |
| Şantiye binası, konteyner | EPS 50 mm | Geçici yapı, hafif |
| Kümes, ahır | PUR 50–60 mm | Isı kontrolü, amonyağa dayanıklı yüzey |
Tek Cümlelik Özet
PUR standarttır, PIR “biraz daha güvenli PUR”dur, taşyünü “yangın zorunluluğu”dur, EPS “bütçe seçeneği”dir. Güncel m² fiyatları için sandviç panel fiyat listesine bakın; projenizi yazın, dolgu ve kalınlığı birlikte belirleyelim.
Sık Sorulan Sorular
PUR ile PIR arasındaki fark nedir?
İkisi de poliüretan ailesindendir; PIR'de izosiyanürat oranı yüksektir. Isı yalıtımları aynıdır (λ ≈ 0,022 W/mK). PIR yangında kömürleşerek kendini korur: B-s1,d0 sınıfı, +110 °C servis sıcaklığı. PUR B-s2,d0 / C sınıfıdır ve %5–10 daha ucuzdur.
Taşyünü panel neden daha pahalı ve ağır?
Çekirdek bazalt kayasından eritilerek üretilir; yoğunluğu 100–120 kg/m³ ile köpüklerin (38–42 kg/m³) üç katıdır. Bu ağırlık ve enerji-yoğun üretim fiyatı PUR'un 1,3–1,6 katına çıkarır; karşılığında A1 yanmaz sınıf ve Rw 30–34 dB ses yalıtımı sağlar.
Aynı yalıtım için taşyünü kaç kat kalın olmalı?
λ oranı 0,040 / 0,022 ≈ 1,8. Yani 50 mm PIR'in U değerini (0,42) yakalamak için yaklaşık 100 mm taşyünü gerekir; bu da ağırlığı 10'dan 22 kg/m²'ye çıkarır.
EPS ne zaman tercih edilir?
Bütçe belirleyici ve yapı ısıtılmıyorsa. EPS (λ 0,036) taşyünü kadar yalıtır, PUR'un yarı fiyatınadır; ancak yangın sınıfı E / B-s2,d0 ile en düşüktür ve laminasyonla üretildiği için koyu renkte ısıl şoka hassastır.
Sigorta şirketleri hangi dolguyu ister?
Yüksek yangın yükü olan tesislerde (lojistik, tekstil, kâğıt) sigortacılar genellikle en az B-s1,d0 (PIR, FM onaylı) veya A1 (taşyünü) ister. Poliçe şartını kontrol etmeden EPS veya standart PUR seçmek prim artışına ya da red'e yol açabilir.
Son güncelleme: · Hazırlayan: Omega Çelik teknik ekibi · Fiyatlar KDV hariç, İstanbul depo teslim; haftalık güncellenir.